שליסל חלה (Key Challah)

איך האָב געלײענט (אַ ביסל צו שפּעט) אַ דערמאָנונג צו באַקן אָדער קױפֿן אַ שליסל חלה דעם שבת נאָך פּסח. און געפֿונען אַ פֿרעג װעגן אַ מקור פֿון דעם מנהג צו מאַכן אַ שליסל־חלה נאָך פּסח, דאָס הײסט אַ חלה מיט טײג אין דעם פֿאָרם פֿון אַ שליסל, אָדער אַ חלה װאָס איז געשטאָכן געװאָרן מיט אַ שליסל, אָדער אַ חלה מיט אַן אמתן שליסל אינעם טײג. מיכל הערצאָג האָט אין זײַן בוך די ייִדישע שפּראַך אין צפֿון־פּױלן׃ איר געאָגראַפֿיע און געשיכטע עטלעכע מאַפּעס מיט איסאָגלאָסן פֿון פֿאַרשידענע הלות, אָבער נישט קײן שליסל־הלה, װאָס איז אפֿשר נישט פֿון דער טעריטאָריע. ער דערמאָנט די שליסל־חלה יאָ, אָבער, און ציטירט אַן אַרטיקל אפֿון אוריאל װײַנרײַך װאָס האָט געװיזן אַז די פֿאַרשידענע אין חלה־מינהגים זענען געאָגראַפֿישע װאַריאַנטן.

פּרשהבלאָג האָט צופֿעליק באַקומען אַ שליסל־חלה דאָס יאָר און האָט אַ טעאָריע װעגן אַ תּירוץ אױף דעם.

איך װאָלט זײער געװאָלט אַלײן באַקן אַ שליסל־חלה איבער אַ יאָר, מערצעשעם, אָבער איך בלײַב אַלעמאָל נאָך פּסחדיק אַ פּאָר טעג (אָדער װאָכן) , און װאָלט נישט געװען גרײט אױף חלה־באַקן.

Parshablog has some ideas about possible reasons for the custom associated with the shabes after peysekh. of making a key challah (shlisl khale): a khale baked in the shape of a key, or a khale that has been stippled with a key, or a khale with an actual key baked into the dough. I found the picture above in The Hallah Book by Freda Reider, who writes that this form originated in eighteenth century Ukraine, but offers no citation.

Marvin Herzog’s discussion of the geography of hallah decoration includes mention of traditional hallah ornaments including “birds, ladders, hands, keys, and other objects that might facilitate the ascent of prayers into heaven.” Herzog also cites Uriel Wienreich’s 1962 article “Culture Geography at a Distance: Some Problems in the Study of East European Jewry,” which demonstrates that the distribution of these designs was regional (32). These articles only mention dough shaped like keys, not baking actual keys in the dough.

I would love to try to make one of these next year, מערצעשעם, but I am usually not sufficiently de-peysekhified to undertake khale baking the first week after.

ETA: I did it!  I made the challahs above in 2018 when we had a whole week between Akharon shel Peysekh and Erev Shabes.  I made one challah with a blank key and another challah in the shape of a key.

Herzog, Marvin I. The Yiddish Language in Northern Poland: Its Geography and History. Bloomington: Indiana University Research Center in Anthropology Folklore and Linguistics. 1965.

Reider, Freda. The Hallah Book, New York: Ktav. 1987

Weinreich, Uriel. “Culture Geography at a Distance: Some Problems in the Study of East European Jewry” In W. L. Chafe (ed) Symposium on Language and Culture: Proceedings of the Annual Spring Meeting of the American Ethnological Society. 1962. 27-39.

The Evil Inclination and his Computer

The Wee'an and I never get tired of playing this card game, in which we pair up matching cards and try to avoid getting stuck with the yeytser hore. I only noticed today that it is from the computer he is toting, as much as his eyeball-spears and wheat-grass hair, that we can recognize he is up to no good.