Friday, April 27, 2007

שליסל חלה (Key Challah)

די חלה האָב איך נישט געבאַקן. דאָס בילד איז פֿונעם חלה בוך פֿון פֿרײדע רידער.

איך האָב געלײענט (אַ ביסל צו שפּעט) אַ דערמאָנונג צו באַקן אָדער קױפֿן אַ שליסל חלה דעם שבת נאָך פּסח. און געפֿונען אַ פֿרעג װעגן אַ מקור פֿון דעם מנהג צו מאַכן אַ שליסל־חלה נאָך פּסח, דאָס הײסט אַ חלהמיט טײג אין דעם פֿאָרם פֿון אַ שליסל, אָדער אַ חלה װאָס איז געשטאָכן געװאָרן מיט אַ שליסל, אָדער אַ חלה מיט אַן אמתן שליסל אינעם טײג. מיכל הערצאָג האָט אין זײַן בוך די ייִדישע שפּראַך אין צפֿון־פּױלן׃ איר געאָגראַפֿיע און געשיכטע עטלעכע מאַפּעס מיט איסאָגלאָסן פֿון פֿאַרשידענע הלות, אָבער נישט קײן שליסל־הלה, װאָס איז אפֿשר נישט פֿון דער טעריטאָריע. ער דערמאָנט די שליסל־חלה יאָ, אָבער, און ציטירט אַן אַרטיקל אפֿון אוריאל װײַנרײַך װאָס האָט געװיזן אַז די פֿאַרשידענע אין חלה־מינהגים זענען געאָגראַפֿישע װאַריאַנטן.

פּרשהבלאָג האָט צופֿעליק באַקומען אַ שליסל־חלה דאָס יאָר און האָט אַ טעאָריע װעגן אַ תּירוץ אױף דעם.

איך װאָלט זײער געװאָלט אַלײן באַקן אַ שליסל־חלה איבער אַ יאָר, מערצעשעם, אָבער איך בלײַב אַלעמאָל נאָך פּסחדיק אַ פּאָר טעג (אָדער װאָכן) , און װאָלט נישט געװען גרײט אױף חלה־באַקן.

Parshablog has some ideas about possible reasons for the custom associated with the shabes after peysekh. of making a key challah (shlisl khale): a khale baked in the shape of a key, or a khale that has been stippled with a key, or a khale with an actual key baked into the dough. I found the picture above in The Hallah Book by Freda Reider, who writes that this form originated in eighteenth century Ukraine, but offers no citation.

Marvin Herzog’s discussion of the geography of hallah decoration includes mention of traditional hallah ornaments including “birds, ladders, hands, keys, and other objects that might facilitate the ascent of prayers into heaven.” Herzog also cites Uriel Wienreich’s 1962 article “Culture Geography at a Distance: Some Problems in the Study of East European Jewry,” which demonstrates that the distribution of these designs was regional (32). These articles only mention dough shaped like keys, not baking actual keys in the dough.

I would love to try to make one of these next year, מערצעשעם, but I am usually not sufficiently de-peysekhified to undertake khale baking the first week after.

Herzog, Marvin I. The Yiddish Language in Northern Poland: Its Geography and History. Bloomington: Indiana University Research Center in Anthropology Folklore and Linguistics. 1965.

Reider, Freda. The Hallah Book, New York: Ktav. 1987

Weinreich, Uriel. “Culture Geography at a Distance: Some Problems in the Study of East European Jewry” In W. L. Chafe (ed) Symposium on Language and Culture: Proceedings of the Annual Spring Meeting of the American Ethnological Society. 1962. 27-39.

Labels: , , , ,


Anonymous Anonymous said...

דאס איז אן אונגארישע/חסידישע זאך. דו בּאלאנגסט צו די גרופּעס ?

5:32 AM  
Blogger the chocolate doctor מרת שאקאלאד said...

װעלכע גרופּעס

9:56 AM  
Blogger A Simple Jew said...

For more on the background see here

10:05 AM  
Blogger FJKramer said...

For more on challah symbolism check out this link at the Israel Museum

also Margaret Glezer's wonderful book -- a blessing of bread

There is a tremendous amount of symbolism and ritual associated with bread in the Jewish religion

2:44 PM  
Blogger the chocolate doctor מרת שאקאלאד said...

a simple jew,
great stuff, thanks!

imj is down right now, but I will try again. I will have a look at Glezer's book when I can.

4:58 PM  
Blogger zaf said...

This is a strange appeal on my part, but I have only recently discoverd that I must have had relatives names Schlussel Moses and Rachel Lea in Shlssyki, Topolince, Drohoviz ,the Ukrains. Since I saw that the origin of the Halla is also from the Ukrains, I wonder if there is any conncetion there. I have no one to ask because all of my immediate family know nothing about it. so please let me know if you ever heard the names Moses and CHana Malisdorf who I think were brother/sister to the Schlussel

Thank you for you response

Dr. Zafrira Malisdorf. Israel

4:48 PM  

Post a Comment

<< Home